Image
Image

Dofinansowano ze środków budżetu Państwa.
Program: "Kultura - Interwencje 2021",
Zadanie: LALKA KAFKI. Spektakl i program jubileuszowy na 75-lecie WTL

Jubileusz 75-lecia Wrocławskiego Teatru Lalek

Image

Jesienią 2021 teatr obchodzi swoje 75-lecie. Symboliczna data urodzin to 18.10.1946 – dzień premiery „Przygód Gegorka” w reż. Elżbiety Kalinowicz, inaugurującej działalność Teatru Lalki i Aktora przy ul. Rzeźniczej. Obchody zaczniemy jednak nieco wcześniej niż w październiku. Ich głównym punktem jest prapremiera LALKI KAFKI w reż. Marka Zákostelecký’ego 25.09.2021 na Dużej Scenie.

Teatralne jubileusze to zwykle wydarzenia o charakterze środowiskowym, przeznaczone dla dorosłych. Chcemy, by nasz był inny - dlatego zamiast uroczystości i gal przygotowaliśmy ofertę dla naszych widzów. Program jubileuszowy obejmie m.in. dwie publikacje: historyczną o początkach WTL i ilustrowany przewodnik po naszym budynku, dzień otwarty, w którym będzie można zwiedzić budynek teatru i wziąć udział w nieodpłatnych warsztatach (3.10.2021), a także spacer w przestrzeni miejskiej śladami historii WTL (17.10.2021).

Image

Hubert Michalak
SKĄD SIĘ WZIĘLIŚMY
o początkach Wrocławskiego Teatru Lalek

Tekst napisany na zamówienie Wrocławskiego Teatru Lalek, przybliżający zarówno sytuację teatru po zakończeniu II wojny światowej w zrujnowanym mieście, jak i najważniejsze postaci, które przyczyniły się do tego, że Teatr Lalki i Aktora pojawił się we Wrocławiu. W eseju pojawiają się m.in. Elżbieta i Zenon Kalinowiczowie (założyciele), Irena Solska (wybitna aktorka młodopolska, w powojniu – popularyzatorka kultury na Dolnym Śląsku) czy Roman Modrzejewski, przychylny pomysłowi Kalinowiczów urzędnik miejski. Nakreślone zostaje tło historyczne i kontekst społeczny powstawania sceny. Treść eseju oparta jest na badaniach własnych autora i tekstach źródłowych. Przygotowana przez historyka teatru opowieść przybliża skomplikowaną i fascynującą historię powstania najstarszego teatru lalek we Wrocławiu. 

W publikacji wykorzystano zdjęcia z archiwów Wrocławskiego Teatru Lalek, Wrocławskiego Teatru Współczesnego im. E. Wiercińskiego oraz zbiorów prywatnych. Szczególne podziękowania za pomoc w pozyskaniu materiałów graficznych należą się Małgorzacie Bruder, kierowniczce Muzeum Teatru im. H. Tomaszewskiego we Wrocławiu.

HUBERT MICHALAK – teatrolog, dramatolog, czynny krytyk teatralny, pisarz, doktorant (Uniwersytet Opolski). Dwukrotny laureat Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2013, 2017). Laureat stypendium badawczego w projekcie Dorman. Archiwum otwarte. Twórca i lider warsztatów teatralnych w Polsce i na świecie, popularyzator historii teatru, autor spacerowników teatralnych, warsztatów historyczno-teatralnych, artykułów naukowych i innych publikacji z tej dziedziny. Jego powieść „Wiosna, lato, jesień, teatr”, oparta na własnych badaniach i rozdziale rozprawy doktorskiej, poświęcona inauguracji Teatru Lalki i Aktora we Wrocławiu, została wyróżniona w konkursie „Proza nieobca” Wydawnictwa Warstwy i Wrocławskiego Domu Literatury (2019).

Katarzyna Krajewska, Katarzyna Walentynowicz
WROCŁAWSKI TEATR LALEK. TU JESTEŚ U SIEBIE
jubileuszowe wydawnictwo dla dzieci

Interaktywny przewodnik dla dzieci po Wrocławskim Teatrze Lalek – jego budynku, historii, a także tym, czym teatr jest obecnie. W książce, poza ważnymi informacjami i ciekawostkami dotyczącymi teatru, dzieci znajdą zabawy i zadania do wykonania. Celem nie jest więc jednostronny komunikat dla biernego odbiorcy, ale raczej wskazywanie ciekawych obszarów do dalszej eksploracji.

Autorką koncepcji i tekstu jest Katarzyna Krajewska, sekretarz literacka i pedagożka teatru Wrocławskiego Teatru Lalek. Ilustracje i projekt graficzny stworzyła Katarzyna Walentynowicz – jedna z najbardziej znanych i najczęściej nagradzanych polskich ilustratorek, współpracująca z wieloma instytucjami kultury przy projektach skierowanych do dzieci (m.in. festiwal Kino Dzieci, Muzeum Narodowe w Warszawie).

Szczególne podziękowania za pomoc w pracy nad wydawnictwem, wsparcie i konsultacje należą się: Katarzynie Gawkowskiej-Marciniak, Hubertowi Michalakowi oraz Dyrekcji i Pracownikom Wrocławskiego Teatru Lalek: Sylwii Gorzak, Piotrowi Soroce, Tomaszowi Waszkiewiczowi, Katarzynie Starczewskiej, Piotrowi Kejnie, Elżbiecie Laskowskiej i Marcie Siudzińskiej.

 

Dźwiękowa Historia:
75-lecie Wrocławskiego Teatru Lalek


O historii Wrocławskiego Teatru Lalrek, zmieniających się siedzibach, w końcu postaciach kształtujących jego oblicze w ostatnich dekadach, na scenie i poza nią, opowiada Katarzyna Krajewska - sekretarz literacka, kierowniczka pracownii pedagogiki teatru.

>>>Posłuchaj na stronie Radia Wrocław>>>

 

"W październiku 1946 rozległ się w sali Teatru Lalki i Aktora po raz pierwszy chóralny śmiech dziecięcy. Doskonałe kukiełki, prowadzone doświadczoną ręką Elżbiety Kalinowicz, od pierwszego dnia pozyskały serca dzieci" ["Słowo Polskie" 1947, nr 182].

 

Lata 1946-1962

 Założony przez Zenona i Elżbietę Kalinowiczów wrocławski Teatr Lalki i Aktora zainaugurował działalność spektaklem lalkowym „Przygody Gęgorka” Niny Gernet i Tatiany Gurewicz 18 października 1946 roku na scenie przy ul. Rzeźniczej 12 (dzisiejszy Wrocławski Teatr Współczesny). Na scenie dramatycznej pierwszym przedstawieniem był montaż piosenek i scenek rodzajowych „Z biegiem Wisły” Iny Kunickiej, wystawiony w sezonie 1947/1948. Na początku 1948 r. instytucja zmieniła nazwę na Teatr Młodego Widza, a dwa lata później została upaństwowiona.

Założyciele teatru, nauczycielskie małżeństwo Kalinowiczów, zdobywali swoje teatralne doświadczenie w Związku Radzieckim, dokąd trafili po wybuchu wojny, który zastał ich we Lwowie. Po raz pierwszy z teatrem lalek Kalinowicze zetknęli się w Donbasie, później, w Nowosybirsku, pracowali w lokalnych instytucjach kultury (Elżbieta Kalinowicz w sekcji lalkowej teatru Krasnyj Fakieł). W 1946 r. wrócili do Polski z postanowieniem kontynuowania pracy teatralnej na ojczystej ziemi.

Jak pisał w 2002 r. profesor Henryk Jurkowski, „Zorganizowanie […] teatru dla dzieci we Wrocławiu, w roku 1946 było wyrazem nie tylko pewnej dynamiki wrocławskiego środowiska artystyczno-pedagogicznego, ale także pewnej tendencji ogólnopolskiej, Teatry lalek powstawały po wojnie jak grzyby po deszczu – z jednej strony w wyniku działań programowych Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, z drugiej zaś w wyniku dążeń do nadrobienia wojennych zaniedbań wobec dzieci” [H. Jurkowski, Wrocławski Teatr Lalek, [w:] Lalki i my pod red. M. Lubienieckiej, Wrocław 2002, s. 5].

Po zmianie nazwy na Teatr Młodego Widza przedstawienia dramatyczne zaczęły usuwać w cień spektakle lakowe. Z teatrem podjęli współpracę reżyserzy z zewnątrz: (m.in.) Bronisław Broński i Marian Godlewski oraz scenografka Barbara Gutekunst, która na wiele lat określiła kształt plastycznych dokonań wrocławskiej sceny. "[...] w formie lalek i scenerii trzymała się zasady realizmu, ale zmiękczała go oryginalną kolorystyką" - pisał o niej we wspomnianym tekście prof. Jurkowski.

W sezonie 1949/1950 w teatrze wyodrębniła się stała Scena Lalkowa pod kierownictwem Stanisława Bursiewicza, przed wojną instruktora teatralno-oświatowego, później asystenta reżysera w gdańskim Teatrze Łątek. Po upaństwowieniu teatru w 1950 r. Zenon Kalinowicz przestał być jego dyrektorem, Elżbieta Kalinowicz pozostała w nim jednak jako aktorka, i, okazjonalnie, reżyserka.

Stanisław Bursiewicz, który kierował Sceną Lalkową przez następne cztery lata, nawiązał liczne kontakty z wrocławskimi szkołami, co zapewniało teatrowi stałą widownię. Co warte podkreślenia, prowadził również nowoczesne badania nad oddziaływaniem teatru na dzieci, współpracując z Wyższą Szkołą Pedagogiczną i Katedrą Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Dzięki upaństwowieniu sceny mógł znacznie poszerzyć zespół artystyczny i zorganizować pracownię plastyczną. Praca nad repertuarem nie była prosta, wymagała bowiem przestrzegania obowiązujących w polityce kulturalnej wytycznych, czyli, mówiąc wprost – realizowania spektakli w zgodzie z poetyką realizmu socjalistycznego. Na scenie pojawiły się teksty takie jak „Sambo i lew” Grzegorza Franta (1952), „Zielony mosteczek” Jerzego Zaborowskiego (1952) czy „Dzielny Wania” Borisa Sudaruszkina (1954); wszystkie w reżyserii Stanisława Bursiewicza.

Okres lat 50. i 60. charakteryzował się stosunkowo częstymi zmianami lokalizacji i kierownictwa teatru, co pociągało za sobą również zmienność wizji artystycznych dyrekcji. Warto wspomnieć tu Adolfa Chronickiego (1953-54), Leokadię Serafinowicz (1956-58) i Jana Potiszila (1959-63).

Aktor Adolf Chronicki, którego dyrektura trwała tylko jeden sezon, przekształcił Teatr Młodego Widza w teatr "Rozmaitości" (w nawiązaniu do tradycji "Rozmaitości" w Warszawie i Lwowie), chcąc w ten sposób najprawdopodobniej uwolnić się od powinności wobec młodych widzów. Po dwóch latach problemów z obsadzeniem na stanowisku dyrektora nowej osoby, na dwa kolejne lata wrocławską scenę przejęła Leokadia Serafinowicz. Artystka przygotowała m.in. wznowienie prezentowanej już w krakowskiej "Grotesce" sztuki "Skarb czarnego jeziora" Jekatieriny Borisowej (1957), z oryginalną scenografią Kazimierza Mikulskiego i Jerzego Skarżyńskiego, które stało się pierwszym artystycznym sukcesem teatru. Serafinowicz zapoczątkowała starania o podniesienie poziomu przedstawień, co po odwilży i zmianie kursu polityki kulturalnej w 1956 r. było już dużo łatwiejsze niż na przełomie lat 40. i 50. Próbowała także wzmocnić pozycję kierownika artystycznego i zwiększyć jego wpływ na zespół. Jej wizja teatru wywołała jednak wewnętrzne konflikty w zespole.

Po odejściu Serafinowicz w 1958 r., Scenę Lalkową przejął do 1963 r. Jan Potiszil, zdecydowany - zgodnie z oczekiwaniami dyrekcji - oddzielić ją od "Rozmaitości". Tak się też stało - 1 stycznia 1962 r. nastąpiło jej ostateczne usamodzielnienie. Przy ul. Świdnickiej 28 w budynku Teatru Żydowskiego powstał Państwowy Teatr Lalek "Chochlik", a "Rozmaitości" dały początek dzisiejszemu Wrocławskiemu Teatrowi Współczesnemu.

Prof. Henryk Jurkowski: "Potiszila pamięta się we Wrocławiu jako świadka historii i uczestnika starań o niezależność teatru lalek. Był świadomy wagi tego historycznego wydarzenia i starał mu się sprostać przede wszystkim poprzez organizację pracy i utworzenie profesjonalnego zespołu aktorskiego. [...] i to z dobrym skutkiem. W roku 1963 wszyscy oni posiadali już odpowiednie uprawnienia, tworząc zespół prawdziwie profesjonalny" [H. Jurkowski, op.cit., s. 11].

 

Lata 1963-1975

W sezonie 1963/64 na czele Teatru stanął Stanisław Stapf - nauczyciel, oficer kampanii wrześniowej, kierownik teatru założonego podczas pięcioletniego pobytu w oflagu, później dyrektor teatru lalek w Toruniu. W dwunastoletnim okresie dyrektury Stapfa teatr ukształtował stałe zasady polityki repertuarowej, co wyraziło się m.in. utworzeniem trzech scen: przedszkolnej (wedle potrzeby wędrownej), dużej (dla dzieci w wieku szkolnym) oraz małej (dla młodzieży i dorosłych). Zyskał także pierwszą siedzibę z prawdziwego zdarzenia - piękny neobarokowy budynek, zwany "wrocławskim Zwingerem" - byłą resursę kupiecką przy placu Teatralnym 4. Początkowo musiał ją co prawda dzielić z Towarzystwem Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, ale, jak pisał prof. Jurkowski, "działacze potężnego podówczas stowarzyszenia nie sądzili, że układny dyrektor teatru ma w swoim koszu z lalkami prawdziwego trojańskiego konia. [...] Podbój rozpoczęty w roku 1965 zakończy się sukcesem na przełomie nowego wieku" [H. Jurkowski, op.cit., s. 13].

Wrocławscy lalkarze zawdzięczają jednak Stanisławowi Stapfowi dużo więcej. W sezonie 1967/1968 wraz z ówczesnym konsultantem programowym Klemensem Krzyżagórskim zorganizował on jedyną w swoim rodzaju przyteatralną placówkę dydaktyczną – pomaturalne Studium Aktorskie Teatrów Lalkowych, którego absolwenci rychło zasilili zespół WTL. Doświadczenie, wysoki poziom warsztatowy i samoświadomość artystyczna członków SATL-u (wśród których były takie osobowości jak Anna Proszkowska, Jan Plewako, Andrzej Dziedziul) pozwoliły na jego bazie stworzyć w 1972 r. zamiejscowy Wydział Lalkarski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie. Jego pierwszym dziekanem został, w pełni zasłużenie, właśnie Stanisław Stapf.

„Stapf dokonał rzeczy niebywałej – pisał w swoich Dziejach teatru lalek Marek Waszkiel – nie tylko wylansował prawie niewidoczny dotąd teatr wrocławski, ale przekonał zarówno władze lokalne, jak i centralne, a nade wszystko środowisko lalkarskie do podjęcia we Wrocławiu nowej próby zorganizowania regularnego kształcenia lalkarzy” [M. Waszkiel, Dzieje teatru lalek w Polsce 1944-2000, Warszawa 2012, s. 149].

Za dyrektury Stanisława Stapfa teatr istotnie rozwijał się w bardzo szybkim tempie, przyciągając uwagę krytyki i środowisk twórczych. Liczba pracowników wzrosła z 28 do 70, dotacja roczna powiększyła się niemal pięciokrotnie. Do zespołu trafiła grupa znakomitych lalkarzy z Wałbrzycha, m.in. Anna Helman, Jan Plewako, Elżbieta Echaust, Czesława Samołyk, Wiesław Hejno, a także wybitne indywidualności twórcze: Andrzej Dziedziul i Anna Proszkowska. Stapf bardzo konsekwentnie realizował postawione sobie cele - wzmocnienie zespołu artystycznego, pozyskanie kierownika literackiego, plastycznego i muzycznego – krótko mówiąc, stworzenie profesjonalnej sceny, z programem utrzymanym na najwyższym poziomie artystycznym.

Obok reżyserów etatowych (Stapf, Andrzej Rittner, Włodzimierz Dobromirski) – współpracę z wrocławską sceną podjęli również Jan Plewako czy Andrzej Dziedziul, a także świetni scenografowie, jak chociażby Ali Bunsch, Joanna Braun, Jan Berdyszak, Irena Pikiel i kompozytorzy – Leszek Żychowski, Jadwiga Szajna-Lewandowska czy Zbigniew Karnecki. Stapf podczas dwunastu lat dyrektury nie tylko doprowadził WTL do świetności, radził sobie z administracją sceny, ale jednocześnie stwarzał dobrą atmosferę i warunki dla pracujących w teatrze artystów.

W 1963 r. na wrocławskiej scenie pojawił się znakomity „Don Kichot” Cervantesa w adaptacji i reżyserii Jana Dormana. Ciekawym przedsięwzięciem okazała się również inscenizacja sztuki „Skarby króla Dropsa” Marka Skwarnickiego (1964) w reżyserii Jana Potiszila ze scenografią i maskami Kazimierza Samołyka, w której reżyser uteatralizował zdarzenia, ujawniając obecność aktorów spoza lalek i manekinów, a także znakomita "Lodoiska" Wojciecha Bogusławskiego w reżyserii Andrzeja Rettingera i scenografii Adama Kiliana (1964). Doskonale sprawdził się w tych spektaklach bardzo dobry zespół aktorski Teatru, który mógł już wkrótce poszczycić się pierwszymi sukcesami - Andrzej Dziedziul został wyróżniony na warszawskim konkursie indywidualnych występów z lalką w 1966 roku.

Od 1967 roku w łonie Teatru utworzono trzy sceny - Dużą (dla dzieci), Małą (dla dorosłych) oraz Wędrowną (dla przedszkolaków). Pośród przedstawień dla dzieci na uwagę zasługuje „Cudowna noc” Józefa Ratajczaka (1969), w reżyserii Zbigniewa Kopalki, w której animację lalek połączono z animacją filmową, co stanowiło przełamanie dominujących w tym czasie konwencji teatru lalkowego. Większość prezentowanych na tej scenie przedstawień miała jednak tradycyjny charakter i opierała się na spektaklach w pełni lalkowych i korzystaniu głównie z baśni. Po różnorodne środki wyrazu scenicznego sięgał Wiesław Hejno – aktor podejmujący się również prac reżyserskich. W swoim „Porwaniu w Tiutiurlistanie” według Wojciecha Żukrowskiego (1971), ze scenografią Marcina Wenzla, wprowadził elementy animacji ukrytej, ujawnionej oraz maski. Sięgnął on również po antybaśń – „Wyprawę po zielony metal” (1972), ze scenografią Jana Berdyszaka, w której połączył granie w żywym planie z planem aktorskim oraz zaprosił dzieci do współuczestnictwa w akcji. Scenografia Berdyszaka zrywała natomiast bardzo wyraźnie z tendencjami realizmu. Przedstawienia Sceny Wędrownej ogniskowały się na spotkaniu przedszkolaków z teatrem, a raczej teatru z przedszkolakami, opartym na wspólnej rozmowie, wolnej od zasad realizmu. Przeważały spektakle tworzone na oczach widzów, jak chociażby „Bukiet konwalii” Jana Ośnicy (1968) w reżyserii Andrzeja Dziedziula, w którym z zabawy klockami rodzi się cała inscenizacja.

 

Lata 1975-1981

Na początku sezonu 1975/1976 dyrektorem i kierownikiem artystycznym teatru został Eugeniusz Koterla, wcześniejszy kierownik literacki. Zbudował on wizję społeczną i artystyczną teatru poprzez wzmocnienie twórczości teatralnej dla dzieci. W tym okresie większość prac reżyserskich wykonywał Hejno, on też wyreżyserował najbardziej udane przedstawienie z czasów dyrektury Koterli - „Książę Portugalii” Joachima Knautha (1976), ze scenografią Miry Żelechower-Aleksiun. Spektakl został uznany za jedną z najlepszych realizacji tej sztuki w Polsce. Innym spektaklem, również w reżyserii Hejny, wrocławski teatr podbił polską i zagraniczną publiczność, była to „Opera za trzy grosze” Brechta (1977) - przedstawienie poetyckie, w ciekawy sposób przetwarzające jarmarczną estetykę, z niespełna metrowymi lalkami podobnymi do sycylijskich marionetek.

Od września 1978 kierownikiem literackim została Krystyna Miłobędzka, co wyraźnie wpłynęło na zmianę programu teatru, który z lalkowego zaczął przekształcać się w scenę dla dzieci, z dominacją teatru aktorskiego i spektaklami w formie teatru uczestnictwa - „Iliada" (1979), „Gajendralila” (1980), „Mały Książę” (1980). Nowe tendencje repertuarowe doprowadziły do rozłamu w WTL-u. Wobec wielu zarzutów zespołu ze swoich stanowisk zrezygnowali Koterla i Miłobędzka. W tym trudnym okresie, na krótki czas kierownictwo przejęła Anna Proszkowska, wybitna aktorka, reżyser i pedagog.

 

Lata 1981-2002

Po zawirowaniach całego życia społecznego w czasie przełomu wczesnych lat 80. od sezonu 1981/82 WTL wziął w swoje ręce dotychczasowy aktor i reżyser tej sceny Wiesław Hejno. Jego 20-letnia aktywność to z jednej strony nawiązanie do dziedzictwa artystycznego Stanisława Stapfa, z drugiej - wyprowadzenie Teatru w nowe rejony poszukiwań estetycznych i gruntowanie pozycji tej sceny w środowiskach teatralnych Wrocławia i kraju. Hejno przywrócił należytą wagę lalkom, nie rezygnując z rozwijających się form łączenia planu lalkowego z aktorskim, a ponadto odświeżył kontakt WTL-u z Wydziałem Lalkarskim, które skomplikowały się w minionych latach. Na scenie zaczęły pojawiać się premiery dyplomów studenckich.

Spektaklem w pełni otwierającym dyrekturę Hejny były „Polskie szopki i Herody” Henryka Jurkowskiego (1982) w reżyserii dyrektora, ze scenografią Jadwigi Mydlarskiej-Kowal. Przedstawienie próbowało ująć w całość polską tradycję szopkową, nieodzownie łączoną z dziejami narodu – dawnymi i jak najbardziej współczesnymi. Rozbudowywany ciekawie przez nowego dyrektora repertuar znalazł szybko uznanie nie tylko wśród publiczności – w 1983 roku Hejno otrzymał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży. Prace reżyserskie dyrektor powierzał zarówno artystom zapraszanym z innych teatrów, jak chociażby Wojciechowi Wieczorkiewiczowi, ale był również otwarty na inicjatywy aktorskie. Z zespołu jako reżyser wybijała się m.in. Anna Proszkowska, która przygotowała kilka ciekawych przedstawień dla dzieci, w tym „Małe co nieco Kubusia Puchatka” A. A. Milne'a (1984), bardzo ciekawie budujące kontakt z publicznością. W WTL-u reżyserowali również inni aktorzy - Józef Frymet oraz Aleksander Maksymiak.

Mała Scena dla Dorosłych

Jednym ze znaków firmowych Wrocławskiego Teatru Lalek począwszy od roku 1967 przez następne trzy dekady były spektakle Małej Sceny dla Dorosłych.

Prezentacje Małej Sceny odbywały się poza siedzibą teatru - początkowo w Piwnicy Świdnickiej - a jej działalność oficjalnie zainaugurowało przedstawienie „Memento de verdad” według tekstów Federica Garcii Lorki (1967, w adaptacji i reżyserii Andrzeja Rettingera - choć, jak podaje w Dziejach teatru lalek Marek Waszkiel, za jej nieoficjalny początek możemy dziś uznać monodram Andrzeja Dziedziula "Wielki książę" na podstawie Hamleta, zaprezentowany w ramach Przeglądu Teatrów Jednego Aktora 17 października 1967 r. Ta forma aktywności była bardzo ważna dla zespołu i dyrekcji; tworzenie teatru lalek dla dorosłych było bowiem marzeniem większości środowiska lalkarskiego, co we Wrocławiu znalazło ciekawe rozwiązanie.

Na Małej Scenie swoje indywidualne inicjatywy reżyserskie i inscenizatorskie podejmowali aktorzy teatru, m.in. Wiesław Hejno, Andrzej Dziedziul, Anna Proszkowska, Anna Helman. Dużym sukcesem było przedstawienie "Spowiedź w drewnie" Jana Wilkowskiego (1973), zrealizowane przez Jana Plewakę. Dobrze przyjęty przez krytykę został również "Stan losów Fausta" według Marlowe'a i Goethego (1968) w wykonaniu Andrzeja Dziedziula, z bardzo ciekawą scenografią Eugeniusza Geta-Stankiewicza - spektakl cieszący się dużym powodzeniem w kraju i za granicą.

Marek Waszkiel w Dziejach teatru lalek nazywa Andrzeja Dziedziula jedną z najwybitniejszych i najbardziej niepokornych postaci polskiego lalkarstwa powojennego. Jego monodramy (wspomniany "Wielki książę" na podstawie Hamleta z 1967 r.; "Dramat układasz" wg Zygmunta Krasińskiego, 1971 i "Glątwa" wg Witkacego, 1973) stały się znakiem rozpoznawczym i rozsławiły Małą Scenę w pierwszym okresie jej działania w nie mniejszym stopniu niż spektakle Wiesława Hejny i Jadwigi Mydlarskiej-Kowal w latach 80. "Wrocławska kariera Dziedziula - pisze Marek Waszkiel - rozwijała się chyba wyłącznie dzięki obecności Stanisława Stapfa na fotelu dyrektora Chochlika, jego łagodności, a zarazem otwartemu umysłowi artysty i stratega, który bezgłośnie realizował we Wrocławiu swoje dzieło budowania najciekawszego w tym czasie (obok Poznania) ośrodka lalkarskiego w Polsce, łączącego teatr i szkołę lalkarską, twórczy zespół aktorów i współpracowników" [M. Waszkiel, Dzieje teatru lalek w Polsce 1944-2000, op.cit., s. 164].

Prawdziwym wydarzeniem Małej Sceny okazały się "Czarownice" Wiesława Hejny i Jana Kurowickiego (1971) w reżyserii pierwszego, ze scenografią Eugeniusza Geta-Stankiewicza. Przedstawienie zagrane w planie aktorskim i lalkowym, dotykając problemu procesów o czary, mówiło o zagrożeniach, jakie niesie ze sobą władza. Lalka okazała się w nim nadal ważnym i aktualnym środkiem artystycznego wyrazu, co dla środowiska lalkarskiego było w tym czasie ważne, ponieważ, jak wspominał prof. Jurkowski, "na początku lat siedemdziesiątych wydawało się, że lalki jako środek wyrazu ustępują miejsca aktorowi, który pragnął zawładnąć lalkarską sceną" [H. Jurkowski, op.cit., s. 33].

Do najważniejszych przedstawień Małej Sceny zalicza się dziś tryptyk "Fenomen władzy", w skład którego weszły: "Proces" Kafki (1985), "Gyubal Wahazar" Witkacego (1987) i "Faust" Goethego (1989) - wszystkie w reżyserii Hejny, ze scenografią Mydlarskiej-Kowal. "Proces" - z hiperrealistycznymi lalkami, symboliczną dekoracją silnie odzwierciedlającą świat wewnętrzny bohatera - spotkał się z uznaniem m.in. w Niemczech i Chile. Kolejna część tryptyku, z ekspresjonistycznymi lalkami, wprowadzała ciekawe rozwiązanie techniczne - postać Świntusi (Barbara Pielka) grana była w żywym planie i prowokowała, manipulowała innymi postaciami granymi przez lalki. W "Fauście", ujętym w formę teatru w teatrze, pęd obrazów scenicznych rodził bogate skojarzenia, przynoszące konkluzję będącą podsumowaniem całego cyklu, która koncentruje się na próbie uchwycenia natury ludzkiego istnienia z perspektywy współczesnej. Elementem scalającym trzy przedstawienia był natomiast bohater, którego losy zostały skonfrontowane z systemem władzy. "Proces" w 1985 roku oraz "Gyubal Wahazar" w 1987 otrzymały I nagrodę na Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Lalek w Zagrzebiu.

"Interesuje mnie teatr angażujący zarazem realizatorów i widzów, teatr magiczny, rytualny [...] - mówiła o pracy nad Fenomenem władzy jego scenografka, Jadwiga Mydlarska-Kowal. - Teatr, który hipnotyzuje. Teatr, gdzie słowo traci nadrzędność. Teatr, który działa na zmysły, intelekt i nerwy" [J. Mydlarska-Kowal, Chcę mieć swój własny świat. Z Mydlarską-Kowal rozmawia Aleksander Maksymiak, "Teatr Lalek" 1988, nr 1-2, s. 31]. Marek Waszkiel w Dziejach teatru lalek potwierdza, że te zainteresowania odzwierciedlały się we wszystkich częściach tryptyku: "Żyła w nich idea, ważne tematy współczesności, reinterpretowane przez niezwykłą wyobraźnię plastyka, wzmacniane budowaniem przestrzeni dźwiękowej , ale nade wszystko komponowane, opatrywane sensem słowa przez czuwającego nad wszystkim rezysera. Siła wyobraźni plastycznej Mydlarskiej-Kowal bywała w tych spektaklach tak porażająca, że z intelektualnej gry zostawał wizualny obraz. Bywało jednak i odwrotnie" [M. Waszkiel, op.cit., s. 214].

W trakcie swojej dyrektury Wiesław Hejno wypracował niepowtarzalny styl, do którego przylgnęło środowiskowe określenie "teatr Hejny" - mimo iż był on efektem współpracy reżysera ze znakomitym i zgranym zespołem: scenografką Jadwigą Mydlarską-Kowal, kompozytorem Zbigniewem Piotrowskim i aktorami: (m.in.) Elżbietą Echaust, Janem Fornalem, Józefem Frymetem, Jolantą Góralczyk, Anną Helman, Anną Kramarczyk, Aleksandrem Maksymiakiem, Barbarą Pielką, Jackiem Przybyłowskim, Jackiem Radomskim.

6 lutego 1994 r. na Małej Scenie swoją premierę miało przedstawienie "Niedokonania" na podstawie Przemiany i Kolonii karnej Franza Kafki, uznane przez krytyków za równorzędne z tryptykiem - lub nawet przewyższające go - dokonanie artystyczne. "W Niedokonaniach - pisze Marek Waszkiel - jak w żadnym wcześniejszym dziele tworzącym teatr Hejny, [...] zbiegły się wszystkie elementy dzieła teatralnego współtworzące lalkarski język. Słychać tam było jeden oddech, panował tam jeden rytm, regulowany przez Wiesława Hejnę, ale wydobywający się z wyobraźni Jadwigi Mydlarskiej-Kowal, słuchu Zbigniewa Piotrowskiego oraz głosów i działań Jana Fornala, Jolanty Góralczyk, Barbary Pielki, Józefa Frymeta, Elżbiety Echaust i Aleksandra Maksymiaka" [M. Waszkiel, op.cit., s. 218].

Ważnym przedstawieniem, będącym swego rodzaju podsumowaniem dotychczasowej działalności Hejny, był „Śmieszny staruszek” Tadeusza Różewicza (2001), ze scenografią Mydlarskiej-Kowal - spektakl ujęty w ciekawą, mansjonową formę przestrzenną oraz charakteryzujący się skomplikowanymi zabiegami animacyjnymi - w pierwszym monologu lalkę Staruszka prowadzi pięciu aktorów, którzy jednocześnie recytują tekst. Spektakl otrzymał m.in. nagrodę specjalną na 6. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Lalkarskiej Praga 2003 oraz główną nagrodę w kategorii przedstawień dla dorosłych na 9. Międzynarodowych Toruńskich Spotkaniach Teatrów Lalek w 2002 roku.

Ostatnie produkcje Sceny dla Dorosłych to „Szkice z Becketta” oparte na opowiadaniach Samuela Becketta i „Ostatnia ucieczka” na podstawie opowiadań Brunona Schulza, której prapremiera odbyła się w USA. Spektakle - obydwa w reżyserii i ze scenografią Aleksandra Maksymiaka - cieszyły się uznaniem krytyków. „Ostatnia ucieczka” święciła triumfy na licznych festiwalach teatralnych (m.in. Grand Prix 14. Toruńskich Spotkań Teatrów Lalek w 2007 roku).

Wiesław Hejno przeprowadził WTL przez okres reorganizacji politycznej państwa. Udało mu się przy tym utrzymać bardzo wysoki poziom artystyczny sceny. W 1995 roku została zorganizowana przy teatrze Dziecięca Akademia Artystyczna, zajmująca się edukacją artystyczną najmłodszej publiczności.

 

Lata 2002-2012

W kwietniu 2002 roku dyrekcję teatru objął Aleksander Maksymiak, aktor, scenograf i reżyser, który związał się z WTL-em w 1980 roku, po studiach na wrocławskiej PWST. Kontynuował on dokonania swoich świetnych poprzedników, rozwijał działalność sceny dla dzieci i dla dorosłych oraz współpracę z Wydziałem Lalkarskim. To właśnie za jego dyrektury powstał jeden z najważniejszych polskich spektakli lalkowych XXI wieku – wspomniana „Ostatnia ucieczka” według Brunona Schulza (2004).

Od września 2007 do sierpnia 2012 r. dyrektorem naczelnym i artystycznym Wrocławskiego Teatru Lalek był Roberto Skolmowski, specjalizujący się w inscenizacji przedstawień operowych. Podjął on plan komercjalizacji działalności WTL-u, przygotowując przedstawienia skierowane do masowej publiczności. Kontynuował także rozpoczęte przez jego poprzednika przygotowania do otwarcia Muzeum Lalek, gromadzącego najbardziej wartościowe estetycznie i cenne historycznie lalki i rekwizyty z przedstawień WTL.

Źródła: W. Hejno, Reżyser lalki, Wrocław 2013 / H. Jurkowski, Wrocławski Teatr Lalek, [w:] M. Lubieniecka [red.], Lalki i my, Wrocław 2002 / A. Morawska-Rubczak, Wrocławski Teatr Lalek, culture.pl / M. Waszkiel, Dzieje teatru lalek w Polsce 1944-2000, Warszawa 2012

 

Od 2012

Od 1 września 2012 r. Teatr ma dwóch dyrektorów. Dyrektorem naczelnym jest Janusz Jasiński - były zastępca dyrektora naczelnego i artystycznego (2006-2011), wcześniej m.in. dyrektor finansowy Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Dialog Wrocław (2000-2006) oraz zastępca dyrektora Wrocławskiego Teatru Współczesnego (2001-2006). Dyrektorem artystycznym został Jakub Krofta - urodzony w Czeskich Budziejowicach reżyser, autor scenariuszy teatralnych, wieloletni dyrektor artystyczny Teatru Drak w Hradec Kralove.

Dyrektorski duet kierujący Wrocławskim Teatrem Lalek zawrócił instytucję z drogi postępującej komercjalizacji oferty, radykalnie odnawiając repertuar i odbudowując relacje ze środowiskiem lalkarskim, a także wrocławskim Wydziałem Lalkarskim AST

Ostatnie premiery teatru to w większości przedstawienia powstałe w oparciu o współczesne sztuki napisane specjalnie dla Teatru – nowoczesne i odważne spektakle wykraczające poza konwencję tradycyjnego teatru lalkowego. Planując kolejne premiery i cykle, Teatr zwraca się w pierwszej kolejności właśnie u nowej dramaturgii – wierząc, że z widzem w każdym wieku warto rozmawiać na poważne tematy współczesnym językiem. W ostatnich sezonach Wrocławski Teatr Lalek współpracował głównie z młodym pokoleniem dramatopisarzy, do realizacji ich sztuk zapraszając twórców uznanych nie tylko w Polsce, ale i na świecie, których indywidualna estetyka porusza i inspiruje zarówno dzieci, jak i dorosłych.

Teatr zwraca się w ostatnich latach również ku projektom interdyscyplinarnym z pogranicza teatru, muzyki i sztuk wizualnych, a także realizuje spektakle z dynamicznie i bardzo interesująco rozwijającej się dziedziny, jaką jest teatr dla najnajów, czyli dzieci w wieku od 0,5 roku do 3 lat. Publiczność Wrocławskiego Teatru Lalek stanowią nie tylko dzieci i młodzież, ale również dorośli mieszkańcy Wrocławia i Dolnego Śląska.

Od 2013 r. Teatr organizuje Przegląd Nowego Teatru dla Dzieci – pierwszy na Dolnym Śląsku festiwal teatralny programowo skierowany do dzieci i młodzieży. Ideą Przeglądu jest prezentacja najciekawszych, nowatorskich inscenizacji współczesnych tekstów, zrealizowanych w ciągu ostatnich sezonów na polskich i zagranicznych scenach. Integralną częścią Przeglądu jest ogólnodostępny, interdyscyplinarny Ogród Sztuk w przylegającym do teatru Ogrodzie Staromiejskim, w ramach którego odbywają się niebiletowane warsztaty ze wszystkich dziedzin sztuki. Przegląd jest już nie tylko rozpoznawalnym punktem na kulturalnej mapie Polski, ale też cenioną platformą dyskusji, na której co roku spotykają się najlepsi dramatopisarze, reżyserzy i inni związani ze środowiskiem teatralnym twórcy, by porozmawiać o najnowszych teatralnych tendencjach, kierunkach rozwoju współczesnego teatru lalkowego, wymienić się doświadczeniami i nawiązać nowe kontakty.

Jako placówka programowo skierowana do najmłodszych odbiorców – dzieci i młodzieży, a także ich rodziców i nauczycieli, teatr realizuje swoją wychowawczą misję, łącząc działalność artystyczną z edukacyjną. Jego dyrekcja jest świadoma, że na instytucjach takich jak ta spoczywa ogromna odpowiedzialność – obowiązek wychowania kolejnych pokoleń do życia kulturalnego oraz wyposażenie ich w narzędzia umożliwiające świadome w nim uczestniczenie. Beneficjentami działań twórczych i edukacyjnych Wrocławskiego Teatru Lalek są dzieci i młodzież z Wrocławia i Dolnego Śląska. Analizy progów wiekowych publiczności Teatru przeprowadzane w latach 2008-2010 wykazały stałe zwiększanie się udziału młodzieży licealnej w przedstawieniach Wrocławskiego Teatru Lalek. Jednym z ambitnych celów Teatru jest dalsze sukcesywne zwiększanie tego udziału. Ponad 20% widzów Wrocławskiego Teatru Lalek pochodzi spoza Wrocławia – odwiedzają go zarówno zorganizowane grupy szkolne, jak i rodzice z dziećmi z całego województwa dolnośląskiego.

Wrocławski Teatr Lalek jest obecnie jednym z największych w Polsce i największym na Dolnym Śląsku teatrem programowo skierowanym do dzieci i młodzieży. Jest też zaliczany do najlepszych scen lalkowych w Polsce, doceniany przez krytyków teatralnych i widzów w całym kraju. Równolegle z działalnością artystyczną stopniowo zwiększa się aktywność edukacyjna teatru – cykle warsztatów dla dzieci we wszystkich grupach wiekowych. Teatr prowadzi zajęcia dla dzieci i rodziców, grup przedszkolnych i szkolnych, zarówno biletowane, jak i bezpłatne (dla dzieci ze środowisk defaworyzowanych).

Nowe kierunki rozwoju teatru wyznaczone w ciągu latach przez obecną dyrekcję teatru cieszą się uznaniem nie tylko widzów, ale i krytyki oraz środowiska lalkarskiego. Dowodem jest nie tylko deszcz nagród teatralnych w ostatnich sezonach, ale także bardzo liczne zaproszenia na festiwale.

Image

REŻYSERIA i SCENOGRAFIA: Marek Zákostelecký
TEKST i DRAMATURGIA: Elżbieta Chowaniec
MUZYKA: Vratislav Šramek
RUCH SCENICZNY: Piotr Soroka
ŚWIATŁO: Alicja Pietrucka
PROJEKCJE i UDŹWIĘKOWIENIE: Robert Maniak
INSPICJENTKA: Agnieszka Drobna

OBSADA
Anna Bajer, Agata Cejba, Kamila Chruściel, Aneta Głuch-Klucznik,
Radosław Kasiukiewicz, Marek Koziarczyk, Grzegorz Mazoń, Sławomir Przepiórka

Chowaniec / Zákostelecký
LALKA KAFKI
Premiera 25.09.2021

„Lalka Kafki” to prapremierowy spektakl wyreżyserowany przez Marka Zakostelecky’ego na jubileusz 75-lecia Wrocławskiego Teatru Lalek. Przedstawienie jest oparte na napisanej na zamówienie sztuce Elżbiety Chowaniec, inspirowanej mało znanym epizodem z życia Franza Kafki.

Pewnego dnia, kiedy Franz Kafka spacerował po berlińskim parku Steglitz, spotkał małą dziewczynkę, z płaczem szukającą zagubionej lalki. Pisarz starał się jej pomóc, ale na próżno – zguby nie udało się odnaleźć. Nazajutrz Kafka wręczył dziewczynce list „napisany” przez lalkę: "Proszę nie płacz. Pojechałam na wycieczkę, aby zobaczyć świat. Napiszę do Ciebie o moich przygodach."

Tak rozpoczęła się historia, która trwała do końca życia Kafki. Kiedy się spotykali Kafka czytał dziewczynce starannie skomponowane listy z przygodami i rozmowami z ukochaną lalką, które dziewczynka uznała za urocze. W końcu Kafka przeczytał jej list z historią, która sprowadziła lalkę z powrotem do Berlina, a potem dał jej kupioną lalkę.

"Ona wcale nie wygląda jak moja lalka" - powiedziała zawiedziona dziewczynka. Kafka podał jej wtedy kolejny list, w którym było napisane: "Moje podróże mnie zmieniły". Dziewczynka przytuliła nową lalkę i zaniosła ją do domu. Rok później Kafka zmarł.

Kilka lat później dorosła już dziewczyna znalazła w lalce włożoną kartkę papieru. Krótki, napisany przez Kafkę list brzmiał: "Wszystko, co kochasz, prawdopodobnie zostanie utracone, ale na końcu miłość powróci w inny sposób."

fot. Natalia Kabanow

 Jak powstaje spektakl? Zdjęcia z próby.

Od projektu aż do sceny. Jak powstaje lalki i scenografia?

Image

Godz. 10:30
TU MI GRAJ!

Godz. 12:30
KOLORY

Godz. 14:00
MACHINA TEATRALNA

Godz. 14:30
WĘDRUJĄCY OBIEKT

Godz. 14:30
WĘDRUJĄCY OBIEKT

Godz. 11:00-14:00
KĄCIK LALKOWY
Spotkanie z Edytą Skarżyńską,
aktorką WTL

Godz. 12:00-15:00
KĄCIK SCENOGRAFICZNY
Spotkanie z Beatą Tomczyk,
scenografką WTL

 

 

 

DZIEŃ OTWARTY
3 października 2021

Wrocławski Teatr Lalek zaprasza na drzwi otwarte z okazji 75-lecia.
W niedzielę 3.10. można będzie wziąć udział w bezpłatnych warsztatach teatralnych, wybrać się na interaktywny spacer po budynku, spotkać się i porozmawiać z pracownikami teatru, obejrzeć z bliska lalki i rekwizyty, spróbować swoich sił w animacji i przymierzyć kostiumy.

 

Harmonogram warsztatów 3.10.2021

Godz. 10:30
TU MI GRAJ!

Warsztaty muzyczno-teatralne dla dzieci w wieku 3-5 l. wraz z bliskimi dorosłymi

W trakcie zabaw muzycznych dzieci ilustrują muzykę ruchem, słuchają melodii w różnych skalach i wyliczanek-rytmiczanek o zróżnicowanym metrum, odbierają muzykę całym ciałem, czerpiąc radość ze współuczestniczenia w ruchu z opiekunami i całą grupą.
TU MI GRAJ! teatralno-muzyczne spotkanie tych trochę starszych z trochę młodszymi, podczas których postaramy się odnaleźć w sobie chęć do wspólnej zabawy i muzykowania. Może zabzyczy nam pszczoła? Albo spojrzymy na jesienną chmurkę i zagra nam deszcz?

Prowadzenie: Agata Cejba, Monika Jeszke

Czas trwania: ok. 50 minut
Sala warsztatowa

Konieczna rezerwacja miejsc w Biurze Obsługi Widza:
T: 71 335 49 11 / 12/ 49
widownia@teatrlalek.wroclaw


Godz. 12:30
KOLORY. Spotkanie pomarańczowe

Sensualne warsztaty teatralne dla dzieci w wieku 1,5 – 3 l. i bliskich im dorosłych

Wyruszamy w fascynujący świat i na wyprawę w głąb siebie. Inspiracją dla każdego spotkania jest jeden kolor – badamy jego dźwięk, smak, zapach. Emocje i skojarzenia, które wywołuje. Sensoryczne eksperymenty stymulują wszystkie zmysły, pobudzają kreatywność i rozwijają wyobraźnię.
Nadeszła jesień - a my uczcimy ją w wyjątkowy sposób! Lis i wiewiórka założą nowe, rude futerka, a my ciepłe szaliki z pomarańczowej włóczki. Przystroimy teatr kolorowymi liśćmi. A na koniec przygotujemy wielką ucztę – oczywiście z dyni i marchewek. Sprawdzimy jak pachnie, smakuje i jaka w dotyku jest jesień.

Prowadzenie: Bartosz Kurowski, Marta Kurowska

Czas trwania: ok. 50 minut
Sala warsztatowa

Konieczna rezerwacja miejsc w Biurze Obsługi Widza:
T: 71 335 49 11 / 12/ 49
widownia@teatrlalek.wroclaw


Godz. 14:00
MACHINA TEATRALNA, czyli jak to wszystko działa
Interaktywny spacer po teatrze dla dzieci wraz z bliskimi dorosłymi

Czy zdarzyło się Wam się kiedyś być w teatrze poza godzinami spektaklu? Myślicie, że nic się wtedy w nim nie dzieje? Nic bardziej mylnego. Czasami widok z kulis jest równie ciekawy jak ten ze strony widowni.
Zapraszamy na interaktywny spacer po zakamarkach WTL. W trakcie godzinnych zajęć zwiedzimy miejsca, do których publiczność zazwyczaj nie ma dostępu, ale także wspólnie się pobawimy. Zadamy pytania, których zwykle w teatrze się nie zadaje i zajrzymy wszędzie tam, gdzie się nie zagląda.

Czas trwania: ok. 90 minut
Prowadzenie: Katarzyna Starczewska
Miejsce zbiórki: foyer obok szatni

Konieczna rezerwacja miejsc w Biurze Obsługi Widza:
T: 71 335 49 11 / 12/ 49
widownia@teatrlalek.wroclaw


Godz. 14:30
WĘDRUJĄCY OBIEKT
Warsztaty teatralne dla dzieci 6+ wraz z bliskimi dorosłymi

Wędrujący obiekt to element międzypokoleniowego programu „Laboratorium obiektu”, realizowanego przez krakowską Cricotekę wraz z partnerskimi teatrami. Warsztaty z cyklu WĘDRUJĄCY OBIEKT odbywają się w teatrach w całej Polsce: Wrocławskim Teatrze Lalek, Śląskim Teatrze Lalki i Aktora „Ateneum” w Katowicach, Państwowym Teatrze Lalki Tęcza w Słupsku, Miejskim Teatrze Miniatura w Gdańsku, Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu.

Podczas warsztatów we Wrocławskim Teatrze Lalek wraz z uczestnikami zajrzymy do tajemniczej paczki, wędrującej po całej Polsce. Zbadamy obiekt teatralny, które się w niej znajduje, i sprawdzimy, do czego można go wykorzystać. Tajemniczy przedmiot stanie się dla nas inspiracją do zabaw teatralnych i plastycznych. Porozmawiamy o pochodzeniu obiektu, poprzednich właścicielach, miejscach i spektaklach, z którymi był związany. Zastanowimy się także, co ma dla nas znaczenie: historia obiektu? Jego kształt, kolor i faktura? A może tylko emocje, które w nas wywołuje? I od czego to zależy?

Prowadzenie: Katarzyna Krajewska, Beata Tomczyk

Czas trwania: ok. 50 minut


Godz. 11:00-14:00
KĄCIK LALKOWY
miejsce
:
Kącik Zabaw na I piętrze

W kąciku lalkowym będzie można spotkać się Edytą Skarżyńska, aktorką Wrocławskiego Teatru Lalek, i porozmawiać o tajnikach pracy lalkarza, technikach teatru lalek, a także zobaczyć lalki teatralne i spróbować własnych sił w ich animacji.


Godz. 12:00-15:00
KĄCIK SCENOGRAFICZNY
miejsce: Sala Kolumnowa na parterze

W kąciku scenograficznym będzie można spotkać się z Beatą Tomczyk, scenografką Wrocławskiego Teatru Lalek, i posłuchać o tym, jak powstaje scenografia do naszych przedstawień, zadać pytania dotyczące pracy pracowni plastycznej, obejrzeć z bliska rekwizyty i przymierzyć kostiumy teatralne.

Image

SPACER TEATRALNY
17 października 2021 / 11:00
Miejsce zbiórki: Ogród Staromiejski, Scena Letnia WTL

Spacer zrealizowany we współpracy z wrocławską Fundacją t:
Koncepcja i prowadzenie: Hubert Michalak

Spacer teatralny śladami Elżbiety i Zenona Kalinowiczów, założycieli Teatru Lalki i Aktora we Wrocławiu, pozwoli wspólnie przyjrzeć się historii miasta. Cofniemy się w czasie o 75 lat, do 1946 roku, bo to właśnie wtedy Kalinowiczowie przyjechali do Wrocławia.

Nasze miasto wyglądało wtedy zupełnie inaczej niż dzisiaj – nawet teatr lalek był w innym miejscu niż teraz jest. Pod koniec II wojny światowej Wrocław został zniszczony, a jego odbudowa trwała wiele lat. Miasto było zdewastowane I niebezpieczne – ale też gościnne i otwarte na przybyszów z różnych części świata. Miało swoje sekrety (dla marzycieli) i obietnice (dla odważnych). Spróbujemy ich poszukać przy pomocy niezawodnej maszyny czasu – wyobraźni.

Kontakt: warsztaty@tedwukropek.pl

Hubert Michalak
SKĄD SIĘ WZIĘLIŚMY
o początkach Wrocławskiego Teatru Lalek

Tekst napisany na zamówienie Wrocławskiego Teatru Lalek, przybliżający zarówno sytuację teatru po zakończeniu II wojny światowej w zrujnowanym mieście, jak i najważniejsze postaci, które przyczyniły się do tego, że Teatr Lalki i Aktora pojawił się we Wrocławiu. W eseju pojawiają się m.in. Elżbieta i Zenon Kalinowiczowie (założyciele), Irena Solska (wybitna aktorka młodopolska, w powojniu – popularyzatorka kultury na Dolnym Śląsku) czy Roman Modrzejewski, przychylny pomysłowi Kalinowiczów urzędnik miejski. Nakreślone zostaje tło historyczne i kontekst społeczny powstawania sceny. Treść eseju oparta jest na badaniach własnych autora i tekstach źródłowych. Przygotowana przez historyka teatru opowieść przybliża skomplikowaną i fascynującą historię powstania najstarszego teatru lalek we Wrocławiu. 

W publikacji wykorzystano zdjęcia z archiwów Wrocławskiego Teatru Lalek, Wrocławskiego Teatru Współczesnego im. E. Wiercińskiego oraz zbiorów prywatnych. Szczególne podziękowania za pomoc w pozyskaniu materiałów graficznych należą się Małgorzacie Bruder, kierowniczce Muzeum Teatru im. H. Tomaszewskiego we Wrocławiu.

HUBERT MICHALAK – teatrolog, dramatolog, czynny krytyk teatralny, pisarz, doktorant (Uniwersytet Opolski). Dwukrotny laureat Stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2013, 2017). Laureat stypendium badawczego w projekcie Dorman. Archiwum otwarte. Twórca i lider warsztatów teatralnych w Polsce i na świecie, popularyzator historii teatru, autor spacerowników teatralnych, warsztatów historyczno-teatralnych, artykułów naukowych i innych publikacji z tej dziedziny. Jego powieść „Wiosna, lato, jesień, teatr”, oparta na własnych badaniach i rozdziale rozprawy doktorskiej, poświęcona inauguracji Teatru Lalki i Aktora we Wrocławiu, została wyróżniona w konkursie „Proza nieobca” Wydawnictwa Warstwy i Wrocławskiego Domu Literatury (2019).

Katarzyna Krajewska, Katarzyna Walentynowicz
WROCŁAWSKI TEATR LALEK. TU JESTEŚ U SIEBIE
jubileuszowe wydawnictwo dla dzieci

Interaktywny przewodnik dla dzieci po Wrocławskim Teatrze Lalek – jego budynku, historii, a także tym, czym teatr jest obecnie. W książce, poza ważnymi informacjami i ciekawostkami dotyczącymi teatru, dzieci znajdą zabawy i zadania do wykonania. Celem nie jest więc jednostronny komunikat dla biernego odbiorcy, ale raczej wskazywanie ciekawych obszarów do dalszej eksploracji.

Autorką koncepcji i tekstu jest Katarzyna Krajewska, sekretarz literacka i pedagożka teatru Wrocławskiego Teatru Lalek. Ilustracje i projekt graficzny stworzyła Katarzyna Walentynowicz – jedna z najbardziej znanych i najczęściej nagradzanych polskich ilustratorek, współpracująca z wieloma instytucjami kultury przy projektach skierowanych do dzieci (m.in. festiwal Kino Dzieci, Muzeum Narodowe w Warszawie).

Szczególne podziękowania za pomoc w pracy nad wydawnictwem, wsparcie i konsultacje należą się: Katarzynie Gawkowskiej-Marciniak, Hubertowi Michalakowi oraz Dyrekcji i Pracownikom Wrocławskiego Teatru Lalek: Sylwii Gorzak, Piotrowi Soroce, Tomaszowi Waszkiewiczowi, Katarzynie Starczewskiej, Piotrowi Kejnie, Elżbiecie Laskowskiej i Marcie Siudzińskiej.

 

Image

REŻYSERIA i SCENOGRAFIA: Marek Zákostelecký
TEKST i DRAMATURGIA: Elżbieta Chowaniec
MUZYKA: Vratislav Šramek
RUCH SCENICZNY: Piotr Soroka
ŚWIATŁO: Alicja Pietrucka
PROJEKCJE i UDŹWIĘKOWIENIE: Robert Maniak
INSPICJENTKA: Agnieszka Drobna

OBSADA
Anna Bajer, Agata Cejba, Kamila Chruściel, Aneta Głuch-Klucznik,
Radosław Kasiukiewicz, Marek Koziarczyk, Grzegorz Mazoń, Sławomir Przepiórka

Chowaniec / Zákostelecký
LALKA KAFKI
Premiera 25.09.2021

„Lalka Kafki” to prapremierowy spektakl wyreżyserowany przez Marka Zakostelecky’ego na jubileusz 75-lecia Wrocławskiego Teatru Lalek. Przedstawienie jest oparte na napisanej na zamówienie sztuce Elżbiety Chowaniec, inspirowanej mało znanym epizodem z życia Franza Kafki.

Pewnego dnia, kiedy Franz Kafka spacerował po berlińskim parku Steglitz, spotkał małą dziewczynkę, z płaczem szukającą zagubionej lalki. Pisarz starał się jej pomóc, ale na próżno – zguby nie udało się odnaleźć. Nazajutrz Kafka wręczył dziewczynce list „napisany” przez lalkę: "Proszę nie płacz. Pojechałam na wycieczkę, aby zobaczyć świat. Napiszę do Ciebie o moich przygodach."

Tak rozpoczęła się historia, która trwała do końca życia Kafki. Kiedy się spotykali Kafka czytał dziewczynce starannie skomponowane listy z przygodami i rozmowami z ukochaną lalką, które dziewczynka uznała za urocze. W końcu Kafka przeczytał jej list z historią, która sprowadziła lalkę z powrotem do Berlina, a potem dał jej kupioną lalkę.

"Ona wcale nie wygląda jak moja lalka" - powiedziała zawiedziona dziewczynka. Kafka podał jej wtedy kolejny list, w którym było napisane: "Moje podróże mnie zmieniły". Dziewczynka przytuliła nową lalkę i zaniosła ją do domu. Rok później Kafka zmarł.

Kilka lat później dorosła już dziewczyna znalazła w lalce włożoną kartkę papieru. Krótki, napisany przez Kafkę list brzmiał: "Wszystko, co kochasz, prawdopodobnie zostanie utracone, ale na końcu miłość powróci w inny sposób."

fot. Natalia Kabanow

 Jak powstaje spektakl? Zdjęcia z próby.

Od projektu aż do sceny. Jak powstaje lalki i scenografia?

Image

Godz. 10:30
TU MI GRAJ!

Godz. 12:30
KOLORY

Godz. 14:00
MACHINA TEATRALNA

Godz. 14:30
WĘDRUJĄCY OBIEKT

Godz. 14:30
WĘDRUJĄCY OBIEKT

Godz. 11:00-14:00
KĄCIK LALKOWY
Spotkanie z Edytą Skarżyńską,
aktorką WTL

Godz. 12:00-15:00
KĄCIK SCENOGRAFICZNY
Spotkanie z Beatą Tomczyk,
scenografką WTL

 

 

 

DZIEŃ OTWARTY
3 października 2021

Wrocławski Teatr Lalek zaprasza na drzwi otwarte z okazji 75-lecia.
W niedzielę 3.10. można będzie wziąć udział w bezpłatnych warsztatach teatralnych, wybrać się na interaktywny spacer po budynku, spotkać się i porozmawiać z pracownikami teatru, obejrzeć z bliska lalki i rekwizyty, spróbować swoich sił w animacji i przymierzyć kostiumy.

 

Harmonogram warsztatów 3.10.2021

Godz. 10:30
TU MI GRAJ!

Warsztaty muzyczno-teatralne dla dzieci w wieku 3-5 l. wraz z bliskimi dorosłymi

W trakcie zabaw muzycznych dzieci ilustrują muzykę ruchem, słuchają melodii w różnych skalach i wyliczanek-rytmiczanek o zróżnicowanym metrum, odbierają muzykę całym ciałem, czerpiąc radość ze współuczestniczenia w ruchu z opiekunami i całą grupą.
TU MI GRAJ! teatralno-muzyczne spotkanie tych trochę starszych z trochę młodszymi, podczas których postaramy się odnaleźć w sobie chęć do wspólnej zabawy i muzykowania. Może zabzyczy nam pszczoła? Albo spojrzymy na jesienną chmurkę i zagra nam deszcz?

Prowadzenie: Agata Cejba, Monika Jeszke

Czas trwania: ok. 50 minut
Sala warsztatowa

Konieczna rezerwacja miejsc w Biurze Obsługi Widza:
T: 71 335 49 11 / 12/ 49
widownia@teatrlalek.wroclaw


Godz. 12:30
KOLORY. Spotkanie pomarańczowe

Sensualne warsztaty teatralne dla dzieci w wieku 1,5 – 3 l. i bliskich im dorosłych

Wyruszamy w fascynujący świat i na wyprawę w głąb siebie. Inspiracją dla każdego spotkania jest jeden kolor – badamy jego dźwięk, smak, zapach. Emocje i skojarzenia, które wywołuje. Sensoryczne eksperymenty stymulują wszystkie zmysły, pobudzają kreatywność i rozwijają wyobraźnię.
Nadeszła jesień - a my uczcimy ją w wyjątkowy sposób! Lis i wiewiórka założą nowe, rude futerka, a my ciepłe szaliki z pomarańczowej włóczki. Przystroimy teatr kolorowymi liśćmi. A na koniec przygotujemy wielką ucztę – oczywiście z dyni i marchewek. Sprawdzimy jak pachnie, smakuje i jaka w dotyku jest jesień.

Prowadzenie: Bartosz Kurowski, Marta Kurowska

Czas trwania: ok. 50 minut
Sala warsztatowa

Konieczna rezerwacja miejsc w Biurze Obsługi Widza:
T: 71 335 49 11 / 12/ 49
widownia@teatrlalek.wroclaw


Godz. 14:00
MACHINA TEATRALNA, czyli jak to wszystko działa
Interaktywny spacer po teatrze dla dzieci wraz z bliskimi dorosłymi

Czy zdarzyło się Wam się kiedyś być w teatrze poza godzinami spektaklu? Myślicie, że nic się wtedy w nim nie dzieje? Nic bardziej mylnego. Czasami widok z kulis jest równie ciekawy jak ten ze strony widowni.
Zapraszamy na interaktywny spacer po zakamarkach WTL. W trakcie godzinnych zajęć zwiedzimy miejsca, do których publiczność zazwyczaj nie ma dostępu, ale także wspólnie się pobawimy. Zadamy pytania, których zwykle w teatrze się nie zadaje i zajrzymy wszędzie tam, gdzie się nie zagląda.

Czas trwania: ok. 90 minut
Prowadzenie: Katarzyna Starczewska
Miejsce zbiórki: foyer obok szatni

Konieczna rezerwacja miejsc w Biurze Obsługi Widza:
T: 71 335 49 11 / 12/ 49
widownia@teatrlalek.wroclaw


Godz. 14:30
WĘDRUJĄCY OBIEKT
Warsztaty teatralne dla dzieci 6+ wraz z bliskimi dorosłymi

Wędrujący obiekt to element międzypokoleniowego programu „Laboratorium obiektu”, realizowanego przez krakowską Cricotekę wraz z partnerskimi teatrami. Warsztaty z cyklu WĘDRUJĄCY OBIEKT odbywają się w teatrach w całej Polsce: Wrocławskim Teatrze Lalek, Śląskim Teatrze Lalki i Aktora „Ateneum” w Katowicach, Państwowym Teatrze Lalki Tęcza w Słupsku, Miejskim Teatrze Miniatura w Gdańsku, Teatrze im. Wilama Horzycy w Toruniu.

Podczas warsztatów we Wrocławskim Teatrze Lalek wraz z uczestnikami zajrzymy do tajemniczej paczki, wędrującej po całej Polsce. Zbadamy obiekt teatralny, które się w niej znajduje, i sprawdzimy, do czego można go wykorzystać. Tajemniczy przedmiot stanie się dla nas inspiracją do zabaw teatralnych i plastycznych. Porozmawiamy o pochodzeniu obiektu, poprzednich właścicielach, miejscach i spektaklach, z którymi był związany. Zastanowimy się także, co ma dla nas znaczenie: historia obiektu? Jego kształt, kolor i faktura? A może tylko emocje, które w nas wywołuje? I od czego to zależy?

Prowadzenie: Katarzyna Krajewska, Beata Tomczyk

Czas trwania: ok. 50 minut


Godz. 11:00-14:00
KĄCIK LALKOWY
miejsce
:
Kącik Zabaw na I piętrze

W kąciku lalkowym będzie można spotkać się Edytą Skarżyńska, aktorką Wrocławskiego Teatru Lalek, i porozmawiać o tajnikach pracy lalkarza, technikach teatru lalek, a także zobaczyć lalki teatralne i spróbować własnych sił w ich animacji.


Godz. 12:00-15:00
KĄCIK SCENOGRAFICZNY
miejsce: Sala Kolumnowa na parterze

W kąciku scenograficznym będzie można spotkać się z Beatą Tomczyk, scenografką Wrocławskiego Teatru Lalek, i posłuchać o tym, jak powstaje scenografia do naszych przedstawień, zadać pytania dotyczące pracy pracowni plastycznej, obejrzeć z bliska rekwizyty i przymierzyć kostiumy teatralne.

Image

SPACER TEATRALNY
17 października 2021 / 11:00
Miejsce zbiórki: Ogród Staromiejski, Scena Letnia WTL

Spacer zrealizowany we współpracy z wrocławską Fundacją t:
Koncepcja i prowadzenie: Hubert Michalak

Spacer teatralny śladami Elżbiety i Zenona Kalinowiczów, założycieli Teatru Lalki i Aktora we Wrocławiu, pozwoli wspólnie przyjrzeć się historii miasta. Cofniemy się w czasie o 75 lat, do 1946 roku, bo to właśnie wtedy Kalinowiczowie przyjechali do Wrocławia.

Nasze miasto wyglądało wtedy zupełnie inaczej niż dzisiaj – nawet teatr lalek był w innym miejscu niż teraz jest. Pod koniec II wojny światowej Wrocław został zniszczony, a jego odbudowa trwała wiele lat. Miasto było zdewastowane I niebezpieczne – ale też gościnne i otwarte na przybyszów z różnych części świata. Miało swoje sekrety (dla marzycieli) i obietnice (dla odważnych). Spróbujemy ich poszukać przy pomocy niezawodnej maszyny czasu – wyobraźni.

Kontakt: warsztaty@tedwukropek.pl

wrocławski teatr lalek
pl. Teatralny 4, 50-051 Wrocław
T: 71 335 49 01, F: 71 335 49 05
sekretariat@teatrlalek.wroclaw.pl

www.teatrlalek.wroclaw.pl

bip.png

Rejestr Instytucji Kultury
Miasta Wrocławia RIK nr.: 21/94
NIP 896-000-53-25, REGON 000278936
Nr konta bankowego:
PL 59 1020 5226 0000 6702 0416 3077

biuro organizacji widowni:
T: 71 335 49 11, 71 335 49 12
F: 71 335 49 13
widownia@teatrlalek.wroclaw.pl

 

Logotypy partnerzy 2020 epi radio aquapark wroclaw Tauron